Opracowania
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

Traktat z Niemcami

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Traktat z Austrią

 

 

 

 

Traktat z Bułgarią

 

 

Traktat z Węgrami

 

Traktat z Turcją

 

 

 

 

 

Nowe państwa na mapie Europy
 
PARYSKA KONFERENCJA POKOJOWA I TRAKTATY KOŃCZĄCE I WOJNĘ ŚWIATOWĄ
 
  • 18 stycznia 1919 roku - początek obrad konferencji paryskiej, w której brało udział ogółem 27 państw - przedstawiciele Niemiec nie brali udziału w konferencji, wezwano ich dopiero na koniec, aby podpisali gotowy traktat
  • pracami konferencji kierowała Rada Najwyższa, złożona z premiera Wielkiej Brytanii (David Lloyd George), premiera Francji (Georges Clemenceau), premiera Włoch (Vittorio Orlando), prezydenta USA (Woodrow Wilson) i przedstawiciela Japonii
  • delegat Japonii w ogóle nie interesował się sprawami Europy, a pozycja Włoch była bardzo słaba, więc o porządku powojennym zadecydowały trzy państwa, tzw. Wielka Trójka - USA, Wielka Brytania i Francja
  • Woodrow Wilson (1856-1924) głosił hasło "pokoju bez zwycięstwa", podkreślał, że przyszły porządek pokojowy powinien uwzględniać prawo narodów do samostanowienia i mocno zaangażował się w realizację idei Ligi Narodów, która miała zapobiec w przyszłości konfliktom zbrojnym
  • Georges Clemenceau (1841-1929) chciał zawarcia takiego pokoju, który raz na zawsze złamie Niemcy - proponował rozbiór terytorium Niemiec, żądał rozbrojenia Niemiec i ogromnego odszkodowania
  • David Lloyd George (1863-1945) - zwolennik równowagi europejskiej - nie chciał by niemiecką przewagę na kontynencie zastąpiła przewaga francuska, a ponadto nie chciał zbytnio osłabiać Niemiec, by te w przyszłości nie chciały odwetu
  • 28 czerwca 1919 roku - podpisano traktat wersalski, czyli układ pokojowy z Niemcami - w preambule wyłączną odpowiedzialnością za wybuch wojny obarczono Niemcy
      - pierwsze 26 artykułów traktatu to pakt Ligi Narodów
    - Francji przyznano Alzację i Lotaryngię
    - Belgii przyznano okręgi Eupen i Malmedy
    - Polsce przyznano Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie
    - Gdańsk został przekształcony w wolne miasto pod zarządem Ligi Narodów
    - Kłajpedę przekazano pod zarząd międzynarodowy (w 1923 roku zagarnęła ją Litwa)
    - przemysłowy okręg Saary oddano pod administrację Ligi Narodów a po 15 latach o losie okręgu Saary miał zdecydować plebiscyt
    - kopalnie Saary na 15 lat przyznano Francji, jako odszkodowanie za zniszczenia dokonane przez Niemców w czasie wojny w kopalniach francuskich
    - na terenach wielonarodowościowych jak Górny Śląsk, Warmia, Mazury i Szlezwik - o przynależności państwowej miały zadecydować plebiscyty
    - Niemcy zrzekały się swych posiadłości kolonialnych, które zostały rozdzielone jako mandaty Ligi Narodów (utworzono tam terytoria mandatowe Ligi Narodów)
    - obszar na zachodnim brzegu Renu i 50-cio kilometrowy pas na wschodnim brzegu miały być na zawsze zdemilitaryzowane
    - obszar na zachód od Renu miał być okupowany przez 15 lat przez wojska alianckie i stopniowo opuszczany co 5 lat - w zależności od wywiązania się Niemiec z warunków traktatu okres okupacji mógł być skrócony lub wydłużony
    - ograniczono siły zbrojne Niemiec - wojska lądowe ograniczono do 100 tys. zawodowych oficerów i żołnierzy, wyposażonych jedynie w broń lekką (tzw. Reichswehra); zakazano Niemcom utrzymywania lotnictwa i floty podwodnej, ograniczono marynarkę nawodną - nad wykonaniem tych postanowień miała czuwać Sojusznicza Komisja Kontroli
    - Niemcy miały zapłacić odszkodowanie, czyli reparacje, których wysokość miała dopiero zostać ustalona (nastąpiło to dopiero w 1921 roku, gdy ustalono wysokość reparacji na 132 mld marek w złocie, czyli 6,5 mld funtów szterlingów)
  • jednocześnie z traktatem wersalskim Polska, Rumunia, Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, Czechosłowacja oraz Grecja musiały podpisać traktaty w sprawie ochrony mniejszości narodowych - tzw. mały traktat wersalski
  • 10 września 1919 roku - traktat pokojowy z Austrią w Saint-Germain
      - Austria traciła Czechy, Morawy i Śląsk Opawski, które weszły w skład Czechosłowacji
    - na rzecz Królestwa SHS Austria traciła wschodnią Krainę, południową Styrię, Dalmację, Bośnię i Hercegowinę
    - na rzecz Rumunii Austria traciła Bukowinę
    - na rzecz Włoch Austria traciła południowy Tyrol, zachodnią Krainę i pobrzeże Adriatyku z Triestem
    - na rzecz Polski Austria utraciła Galicję
    - Austria musiała zapłacić reparacje
    - demilitaryzacja Austrii
    - Austria zagwarantowała, że nie połączy się z Niemcami
  • w efekcie traktatu pokojowego republika austriacka ograniczyła swe terytorium do 1/8 terytorium monarchii Habsburgów
  • 27 listopada 1919 roku - traktat pokojowy z Bułgarią w Neuilly
      - na rzecz Grecji Bułgaria utraciła Trację Zachodnią
    - na rzecz Rumunii Bułgaria utraciła Dobrudżę
    - na rzecz Królestwa SHS Bułgaria utraciła niewielkie obszary na zachodzie
    - Bułgaria miała zostać zdemilitaryzowana i miała zapłacić odszkodowanie
  • w wyniku traktatu w Neuilly Bułgaria utraciła 10% swego terytorium
  • 4 czerwca 1920 roku - traktat pokojowy z Węgrami w Trianon
      - na rzecz Rumunii Węgry traciły Siedmiogród i część Banatu
    - na rzecz Czechosłowacji Węgry utraciły Słowację i Ruś Zakarpacką
    - na rzecz Królestwa SHS Węgry utraciły część Banatu, Chorwację i Wojwodinę
    - Węgry miały zostać zdemilitaryzowane i miały zapłacić odszkodowanie
  • w wyniku traktatu w Trianon Węgry utraciły 2/3 terytorium z obszaru, który stanowił terytorium Królestwa Węgier pod panowaniem Habsburgów
  • 10 sierpnia 1920 roku - traktat pokojowy z Turcją w Sevres
      - zlikwidowano Imperium Osmańskie
    - Grecja zajęła Adrianopol i pozostałe posiadłości tureckie w Europie, a także Smyrnę
    - obszary na południowym wschodzie przypadły autonomicznemu Kurdystanowi
    - obszary na północnym wschodzie przyznano Armenii
    - posiadłości tureckie na Bliskim Wschodzie stały się terytoriami mandatowymi Ligi Narodów (Syria, Liban, Irak, Palestyna i Transjordania)
  • traktat z Sevres nigdy nie wszedł w życie - w 1921 roku Mustafa Kemel Pasza (zw. Ataturkiem czyli "ojcem Turków") zorganizował powstanie Turków przeciwko władzy sułtana i niekorzystnym postanowieniom traktatu w Sevres
  • po zwycięstwie Turcji w 1922 roku w wojnie z Grecją, sprzymierzeni unieważnili traktat z Sevres
  • w 1923 roku w Lozannie zawarto nowy układ pokojowy z nowopowstałą w 1923 roku republiką turecką - zmodyfikował on warunki pokoju z Sevres nieco na korzyść Turcji - Turcja odzyskała terytoria przyznane wcześniej Grecji (Anatolia i wschodnia Tracja)
  • terytorium Turcji zostało właściwie ograniczone do Azji Mniejszej
  • w wyniku rozpadu imperiów Habsburgów, Hohenzollernów i Romanowów powstało 9 nowych państw: Czechosłowacja, Austria, Królestwo SHS (w 1929 roku przemianowane na Jugosławię), Węgry, Polska, Finlandia, Estonia, Łotwa i Litwa
 
 
 
 
Site copyrights© 2006 by Karol Ginter